وقتی از «عمو زنجیرباف» فقط یک خاطره باقی می ماند فراموشی بازی های کودکانه در گنجینه ورزش های بومی و محلی

«عمو زنجیر باف! بله. زنجیر منو بافتی؟ بله. پشت کوه انداختی؟ بله. بابا اومده…» وقتی هوای ورزش کردن به سرمان می زد سراغ «عمو زنجیر باف» و بازی های پر از شادی و همراه با فعالیت بدنی دیگر می رفتیم.خاطرات کودکی و کودکانه های مان با بازی هایی گذشت که تحرک را چه می خواستیم و چه نمی خواستیم برای ما معنا می کرد. بازی های کودکی دهه های گذشته با بازی های سال های اخیر تفاوت زیادی پیدا کرده است. اما امروز فریاد عمو زنجیر باف شنیده نمی شود، گرگم به هوا معنا ندارد و قایم باشک ها فراموش شده اند و این موضوع باعث می شود به این فکر کنیم که هفته کودک چه بهانه قشنگی است برای به یاد آوردن بازی هایی که نوعی ورزش محسوب می شدند و به این فکر کنیم که آیا در استان ما که گنجینه ای از اقوام مختلف با بازی های بومی و محلی را داراست برنامه ای برای ورزش کودکان وجود دارد یا نه. سؤالی که می توان به راحتی به آن پاسخ داد و گفت بسیاری از این بازی ها به فراموشی سپرده شده است و یا از آن ها استقبال نمی شود و یا برگزاری آن ها به چند همایش و جشنواره خلاصه می شود. در این میان دیدگاه والدین در مورد تفاوت بازی های کودکانه دیروز و امروز چیست و چه فعالیت هایی در شهر به خصوص در مهدهای کودک برای گسترش بازی ها و ورزش های کودکانه شده است؟ برای یافتن این پرسش با چند تن از شهروندان و مدیران چند مهدکودک به گفت و گو نشستیم.یکی از کودکان دیروز می گوید: وقتی به یاد گذشته و بازی هایی که با همسایه ها یا فامیل داشتیم می افتم تازه متوجه می شوم که فرزندم بدون لذت بردن از آن شادی ها بزرگ می شود.«احدی» می افزاید: به عنوان مثال ما از فرفره های دستی که می ساختیم هم لذت می بردیم یا بزرگ ترین بازی ما گرگم به هوا بود ولی بچه های امروز به این چیزها راضی نیستند.یکی دیگر از مادران که دخترش را به مهد ورزش می برد، می گوید: باور کنید این قدر از فقر حرکتی بچه هایم نگرانم که پسرم را به باشگاه ورزشی و دخترم را به مهد ورزش می برم.«صادقی» ادامه می دهد: این که فرزندانم مثل زمان کودکی من از بازی های آن موقع لذت ببرند نوعی خیال پردازی است چراکه بچه های من مثل بیشتر بچه ها از رایانه و اینترنت لذت می برند. سر زدن به چند مهدکودک و مشاهده بازی های کودکانه جزو برنامه هایم برای تهیه این گزارش بود.دیدن دنیای کودکان و سرزندگی این آینده های ایران امید و زندگی را لحظه لحظه در وجودم زنده می کند و می توان این انرژی را در چهره والدینی که برای دیدن وضعیت کودکان شان به مهد آمده اند هم مشاهده کرد.انگار به تنهایی غرق لذت بچه ها و دویدن ها و شادی های شان نیستم … همه آن هایی که آن جا بودند از جیغ های سرخوشانه که بعد از یک فعالیت ورزشی موفق می کشیدند به وجد می آمدند.چقدر خوب است که همه آموزشگاه ها در همه سطح ها فعالیت ورزشی را از کودکان مان دریغ نکنند.به یک پیش دبستانی قرآنی ورزشی می روم تا از مدیر آن درباره فعالیت های ورزشی کودکان بپرسم.«زکیه مؤیدی» می گوید: ورزش یکی از رکن های مهد ماست و در رشته های ژیمناستیک، یوگا، اسکواش، بازی های دبستانی و ایروبیک فعالیت می کنیم و بچه ها با نوع آموزشی که داده می شود ارتباط خوبی برقرار کرده اند.وی ادامه می دهد: هر هفته ساعتی را به آموزش رشته های دیگر مثل شطرنج در سطح مقدماتی می پردازیم تا باعث رشد فکری بچه ها در بازی هم شود ولی کودکان علاقه زیادی ندارند.وی که کارشناس ارشد تربیت بدنی است، می گوید: بازی های دبستانی شامل بازی های گرگم به هوا و عمو زنجیرباف یک روز در هفته طی ۳ ماه کار می شود و بچه ها بی نهایت مشتاق این بازی ها هستند ولی پدرها و مادرها به دنبال قهرمانی فرزندان شان در رشته های ورزشی هستند و توجه زیادی به این بازی ها ندارند.وی اظهار می دارد: کودکان بجنوردی خیلی با استعداد هستند و خانواده ها در این مورد باید آگاهی بیشتری داشته باشند و ورزش را جدی تر بگیرند تا آینده ورزشی این بچه ها به هدر نرود.به سراغ یکی از مهدهای دیگر بجنورد می روم. «آمنه فیروزه» مدیر این مهد می گوید: ورزش کودکان به طور قطع باعث تحرک هدفمند آن ها می شود که این موضوع برای ما مهم است به گونه ای که برنامه های مهد را با ورزش صبحگاهی شروع می کنیم.وی بیان می کند: رشته ورزشی ژیمناستیک، ورزش های باستانی و برخی رشته های دیگر جزو برنامه های ورزشی مهد است و مربی ورزش هم به طور ثابت داریم.وی یادآور می شود: بچه ها خیلی به ورزش علاقه دارند و اگر این فرصت را در اختیارشان بگذاریم آینده خوبی خواهند داشت.وی اظهار می دارد: ساعتی را که بچه ها در حیاط مهد هستند برای این بازی ها استفاده می کنیم که البته در ابتدا یادگیری آن برای بچه ها سخت است چرا که در خانه و کنار خانواده این بازی ها را انجام نداده اند ولی ما سعی کرده ایم از این بازی ها فاصله نگیریم.به سراغ یکی از باشگاه های ورزشی کودکان رفتم تا با مدیر این باشگاه ورزشی هم صحبت کنم.«ریحانه علیدادیان» می گوید: کودکان رده سنی ۴ تا ۱۲ سال در این باشگاه حضور دارند که البته این موضوع مخصوص دخترهاست و پسر ها را تا ۹ سال در پارک ورزش پذیرش می کنیم.وی ادامه می دهد: مدتی است که روش جدیدی را شروع کردیم که بچه های زیر ۶ سال که برای اولین بار وارد ورزش می شوند در کلاس بازی و ورزش شرکت کنند و این کلاس شامل مهارت های پایه و بازی های هدفدار است.وی می افزاید: به دلیل روند صعودی چاقی و فقر حرکتی در کودکان این کلاس ها برای این قشر بسیار مفرح و مهیج است و استقبال خوبی از آن ها شده است که نشان می دهد والدین هم به ورزش کودکان شان اهمیت می دهند.وی بیان می کند: کودکان بعد از تمام شدن این کلاس ها می توانند وارد یکی از رشته های ورزشی شوند و آن را ادامه دهند.وی یادآور می شود: با توجه به تجربه ای که داشتیم بچه هایی که حداقل ما در خدمت شان بودیم در زمینه ورزش های رزمی و ایروبیک مستعدتر بودند.وی خاطرنشان می کند: اعتقاد دارم کودکان اقیانوسی از استعداد هستند و به آن ها باید میدان فعالیت بدهیم.وی می گوید: صددرصد از بازی ها و ورزش های کودکانه استقبال می شود و کلاس های ورزش را به همین دلیل می گذاریم.وی بیان می کند: بیشتر پدرها و مادرها علاقه مند به یادگیری ژیمناستیک هستند و دوست دارند رشته تخصصی با بچه ها کار شود، در حالی که بچه ها به بازی های بومی علاقه بیشتری نشان می دهند.به سراغ رئیس هیئت ورزش های همگانی استان هم فقط برای پرسیدن یک سؤال می رویم؛ این که چقدر به بازی های قدیمی ما توجه می شود که «جودت» می گوید: به شخصه تا الان در مهدها یا بازی با بچه ها بازی هایی مثل «عمو زنجیرباف» را ندیده ام و اگر چنین بازی هایی در برنامه ورزشی کودکان نیز گنجانده شود به بازی های پر تحرک و شاد کودکان کمک می کند و من به این فکر می کنم که زنجیر عمو زنجیرباف سال هاست که پشت همان کوه گم شده است و بچه ها دیگر در دستان پدر دنبالش نمی گردند و چشمان شان «پلی استیشن» می طلبد. کودکانه های مان خاطره شده اند. اگر خاطره ها به ورزش امروز اضافه شود شور ورزش بار دیگر جان می گیرد.
خراسان شمالی – مورخ شنبه ۱۳۹۲/۰۷/۲۰ شماره انتشار ۱۸۵۲۵
نویسنده: شیرازی